Inventarisatierapport Gerhagen Tessenderlo 2007

  Willy Vanwesemael

Van 1 januari tot 31 december 2007 werd het natuurgebied Gerhagen geïnventariseerd op vogels, zaadplanten, sporenplanten, paddenstoelen, vlinders, nachtvlinders met een beperkte notitie van zoogdieren, amfibieën en reptielen.

De inventarisatie kon zich – vooral wegens tijdgebrek – niet uitbreiden tot onderzoek naar andere dieren, zoals bijvoorbeeld spinnen, kevers en sprinkhanen.

Zonder de hulp van kenners, specialisten en werkgroepen was deze vrij uitvoerige, maar niet volledige inventarisatie praktisch niet mogelijk. Onderstaand staan deze personen en werkgroepen vermeldt met de aard van hun medewerking.

Aangezien de verspreiding van het verslag niet altijd volledig is, worden zij opnieuw vernoemd waar nodig.

(1) In bijna gans het natuurdomein is onderzoek gedaan naar het voorkomen van vogels, zowel de doortrek, het pleisteren, de fenologie als het broeden. Van elke waargenomen soort is een korte beschrijving gegeven met soms de plaats, dag en aard van de observatie. Van bepaalde soorten is een kaart toegevoegd met de zangposten en/of de nestplaatsen.

Tijdens het inventariseren werd niet naar vogelnesten gezocht, enkel zangposten werden gebruikt als notitie van mogelijke broedplaatsen. Tijdens het onderzoek werd zelden afgeweken van de wandelpaden om verstoring tot een minimum te herleiden.

Uitzondering: het lokaliseren van roofvogelnesten en het ringwerk is vooral te danken aan de heren Herman BERGHMANS en Jos VAN KERCKHOVEN.

Bepaalde kopieën van dit verslag zullen geen broedvogelkaarten bevatten met de locatie van de “roofvogelnesten”. In sommige duplicaten zijn de broedvogelkaarten zelfs helemaal geweerd. De reden moge duidelijk zijn: gevaar voor verstoring en eierenroof in de toekomst.

In het domein liggen, random gekozen, 3 kilometerhokken die elk 6 punten bevatten. Elk kilometerhok is 3 maal bezocht in 2007 en in elk punt is 5 minuten geteld naar de aanwezigheid van algemene broedvogelsoorten. Het project wordt “Algemene Broedvogelmonitoring Vlaanderen” genoemd.

(2) Tevens is er naar het voorkomen van de zaadplanten een onderzoek gedaan. In dit verslag werd een lijst opgesteld met al de soorten die dit jaar in Gerhagen zijn gevonden. Er is een apart (meer gedetailleerd) onderzoek gedaan in enkele kleinere stukken, namelijk de Pinnekenswijer, het ex-maïsveld, de poeltjesweide en de open vlakte van de Houterenberg. Ook hier was voorzichtigheid geboden tijdens het inventariseren om zo min mogelijk schade toe te brengen aan de begroeiing.

(3) De sporenplanten, zoals de mossen, lichenen, varens, paardenstaarten en wolfsklauwen komen evenzeer aan bod. Chris JANSSENS en de F.O.N.-mossen- en lichenenwerkgroep (Floristisch Onderzoek voor Natuurbehoud) van Natuurpunt hebben een bijzonder grote bijdrage geleverd aan het onderzoek (zie het lijstje “mossen en lichenen”). Zij houden zich bezig met het onderzoek naar het voorkomen en de verspreiding van mossen en lichenen in Vlaanderen.

(4) Dat het gebied ook zeer rijk is aan paddenstoelen zal men merken aan de lijst van de gevonden soorten. Vooral de Houterenberg is de plaats bij uitstek. Mijn dank voor het inventariseren van de paddenstoelen gaat uit naar de heer Jos VOLDERS en de Limburgse Paddenstoelen Werkgroep MYCOLIM.

(5) Wat insecten betreft, is er een indrukwekkend aantal soorten macronachtvlinders waargenomen in Gerhagen. Voor de uitvoerige inventarisatie van deze nachtvlinders en tal van opmerkelijke vogel- en dagvlinderwaarnemingen mag Dr. Frank VAN DE MEUTTER van de Katholieke Universiteit Leuven hoegenaamd niet onvermeld blijven.

(6) Van de zoogdieren, amfibieën en reptielen werd slechts een korte opsomming genoteerd. Er is geen onderzoek naar gedaan. Het lijstje bevat alleen de soorten die tijdens de bezoeken toevallig zijn waargenomen.

Eugeen GOVAERTS, voorzitter van de Werkgroep Ecologie Tessenderlo vzw (W.E.T. vzw), dank ik omdat hij mij de mogelijkheid gaf, uit zijn ruime collectie, enkele digitale foto’s te gebruiken.

Er werden tijdens het jaar 5 maal, op 7 vaste meetpunten, geluidsmetingen uitgevoerd. De dagen en uren van de metingen werden willekeurig gekozen. Het toestel voor de geluidsmetingen werd ter beschikking gesteld door de W.E.T. vzw, waarvoor dank.

Het water van het “grote ven” van de Pinnekenswijer werd 6 maal bemonsterd. Voor het analyseren van dat venwater dank ik de heer Dick VANDEPAER. 

Evenzeer richt ik mij tot natuurwachter Stefan LUYCK van het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB). Ondanks het feit dat hij slechts bijna twee jaar actief is in het gebied, heeft hij in deze periode heel wat gepresteerd in het domein. Niet alleen de begeleiding van het beheer en de enorme beheerswerken, maar ook zijn inzet op elk vlak wat de natuur betreft zijn bewonderenswaardig en beloftevol.

Behalve bovenvermelde mensen was hij de enige met wie ik regelmatig contact had, zodat ik toch een beetje informatie kreeg over het beheer, de beheerswerken en de toekomstvisie van het gebied. Meer gegevens van de vele mensen en instanties die bezig waren/zijn met het domein zouden dit rapport vollediger en waardevoller hebben gemaakt.

Ten slotte kan ik het naleeswerk van mijn zoon Gunther niet onvermeld laten.